De Kolonieën van Weldadigheid

Beste vrienden en volgers,

Vanmorgen werden we gewekt door het gemekker van de schaapjes in het weiland hiernaast. Na een lui ontbijt met kaascroissants uit de magnetron en nieuwsgaring vanaf het wereldwijde internet gaan de kasteelsloffen uit, en de stoute schoenen aan. 

Doel van vandaag is Frederiksoord, de oudste van de Kolonieën van Weldadigheid, vandaar de naam proefkolonie. Hier werd begin negentiende eeuw aan gestrande gezinnen uit het westen van het land een nieuwe agrarische start geboden. We wensen eerst de buurlammetjes nog goedendag, en gaan dan onderweg. 

Vorig jaar maakten we al een tocht langse de Kolonieën van Weldadigheid. Maar toen waren alle musea dicht vanwege de lockdown. Museum de Proefkolonie te Frederiksoord is evenwel de moeite van een herbezoek waard. Er geldt hier nog een tijdslot, en we maken eerst nog een heerlijke wandeling door het naburige bossen. De stormen van de afgelopen tijd: Corrie, Eunice en Dudley hebben ook hier nogal huisgehouden en men is druk bezig met het doorzagen en afvoeren van de omgevallen boomstammen. Zwaar werk, maar de turfstekers hadden het vroeger zwaarder.

De stichter van de Kolonieën van Weldadigheid, generaal-majoor Johannes van den Bosch woonde in dit schattige villaatje.

Het kolonie museum geeft op modern interactieve wijze een mooi overzicht van de plaatselijke geschiedenis. Zo kan je op een electronisch weefgetouw een stukje stof weven, waarna de opzichter in beeld komt en je een uitbrander geeft als er weeffouten zijn of als je lapje te klein is. Erg in trek bij de jeugd. In de museumwinkel is eau de kolonie te koop, met authentiek Van Den Bosch etiket. Om op te drinken tegen de dorst. De beschikbare bomen dichtbij zijn reeds gekoloniseerd door de ooievaren.

Voor een luttel bedrag kan je aan de kassa van het kolonie museum een additioneel ticket aanschaffen, dat toegang verschaft tot een koloniehuisje, opgeknapt tot authentieke staat, en een replica van het kolonie schooltje. Op beide plekken ondervinden we een hartelijk welkom door dames van de plaatselijke vrijwilligersvereniging, die vermomd als negentiendeeeuwse kolonie boerin dan wel schooljuf, boeiende verhalen opdissen over hoe het vroeger toeging. En ze zijn niet uit hun rol te krijgen. Hulde.

De laatste etappe voert ons naar Veenhuizen. Waren de regels voor de kolonisten in Frederiksoord al streng, in Veenhuizen gold een straf regime. En ook nu is er nog een penetentiaire inrichting, zij het niet in de oude gebouwen waar nu het Gevangenis Museum is gevestigd. 

We stuiten op een gemene wegomleiding, en we arriveren veel later in Veenhuizen dan de bedoeling was. Maar toch mogen we nog naar binnen om de antieke martelwerktuigen en verweerde celdeuren te bewonderen.

Om vijf uur worden we ontslagen uit het museum, want de cipiers gaan weekend vieren. En wij begeven ons via de luchtplaats vrij en opgelucht naar de uitgang.